Register van Officieel Gecertificeerde Afáka Bukuman
en hun Bevoegdheidsniveau
Uitgegeven onder verantwoordelijkheid van de Edebukuman, da André R.M. Pakosie
Dit openbaar register bevat de namen van personen die officieel zijn gecertificeerd als Afáka Bukuman en vermeldt hun behaalde niveau binnen het Afáka‑onderwijssysteem. Het register dient ter kwaliteitsbewaking en ter bescherming van het Afákaschrift tegen misbruik en onjuiste vertegenwoordiging.
Een officieel gecertificeerde Bukuman is iemand die, na het met succes afronden van een Afáka‑cursus, een certificaat heeft ontvangen dat is ondertekend door de Edebukuman, da André R.M. Pakosie.
Da Atumisi Afáka, de ontwerper van het Afákaschrift, kende aan iedereen die het schrift rechtstreeks van hem leerde, de titel Bukuman toe. Deze traditie werd voortgezet door zijn opvolger, de vorige Edebukuman da Alufaisi Kastioe, en wordt eveneens voortgezet door de huidige Edebukuman, da André R.M. Pakosie.
De Vier Niveaus van het Afáka‑onderwijs
Da Afáka onderscheidde vier niveaus waarop het Afákaschrift kan worden bestudeerd:
Niveau 1 – Basisniveau
Op dit niveau leert men uitsluitend het Afákaschrift lezen en schrijven.
Niveau 2 – Gevorderd niveau
Dit niveau omvat verdieping in de materie, waaronder kennis van historische brieven van vroegere Bukuman die nooit openbaar zijn gemaakt of gepubliceerd.
Niveau 3 – Lerarenniveau
Dit is het op één na hoogste niveau. Alleen personen die niveau 3 met succes afronden, zijn bevoegd om zelfstandig Afáka‑lessen, cursussen of workshops te verzorgen.
Niveau 4 – Edebukuman‑niveau
Het hoogste niveau, exclusief voorbehouden aan de Edebukuman.
Voorafgaand aan niveau 1 bestond er een voorbereidende fase: het pre‑basisniveau.
Pre‑basisniveau
Het pre‑basisniveau werd ingesteld in de periode waarin nog werd gewerkt aan de afronding van de aanvullende Afáka‑tekens, met als doel te komen tot een volledig Afákaschrift. Dit niveau fungeerde als voortraject voor het basisniveau (niveau 1).
In deze fase leerde men uitsluitend de 56 tekens die da Afáka vóór zijn overlijden in 1918 had ontworpen. Het pre‑basisniveau bood belangstellenden de mogelijkheid om het beperkte schrift van 56 tekens te leren lezen en schrijven.
Na de voltooiing van de aanvullende tekens, waardoor het Afákaschrift sinds 2024 meer dan 200 tekens omvat, konden personen die het pre‑basisniveau hadden afgerond doorstromen naar leerweg niveau 1 en, na succesvolle afronding daarvan, desgewenst verder studeren voor niveau 2 en niveau 3.
Kenmerken van het pre‑basisniveau
- Personen op dit niveau hebben niveau 1 (het basisniveau) nog niet bereikt.
- Zij beheersen uitsluitend het Afákaschrift van 56 tekens.
- Zij hebben de aanvullende en definitieve Afáka‑tekens (meer dan 200) nog niet verworven.
- Dit tekort is het gevolg van het feit dat zij hun studie niet hebben voortgezet naar een hoger niveau.
- Zij kunnen te allen tijde hun Afáka‑studie hervatten om alsnog niveau 1, niveau 2 en eventueel niveau 3 te behalen.
Afschaffing van het pre‑basisniveau
Met de vaststelling van het uitgebreide Afákaschrift in 2024 is het pre‑basisniveau formeel afgeschaft, aangezien deze voorbereidende fase niet langer relevant is binnen het vernieuwde Afáka‑onderwijskader.
Lijst van Afáka Bukuman en hun Bevoegdheidsniveau
Personen die het pre‑basisniveau hebben afgerond
Periode 1988
- Johan Djalis
- Emanuel Pinas
- Theo Adang
Periode 2020
- Ronald Dijkman
- Neariah Dijkman
- Adaia Dijkman
- Linda Dijkman‑Baje
Niveau 1-beperkte beheersing van het volledige Afákaschrift (Periode 2022–2023)
Personen die in deze periode het Afáka leerden lezen en schrijven, volgden het pre‑basisniveau aangevuld met een beperkt aantal aanvullende tekens, aangezien de ontwikkeling van het volledige Afákaschrift toen nog gaande was.
Na de definitieve vaststelling van het volledige Afákaschrift (meer dan 200 tekens) was voorzien dat deze personen een aanvullende cursus zouden volgen om hun kennis op niveau 1 uit te breiden tot beheersing van het volledige schrift. Om uiteenlopende redenen hebben zij deze aanvullende cursus tot op heden (nog) niet gevolgd. De onderstaande personen beschikken derhalve over de vaardigheid om het Afákaschrift op dit beperkte beheersingsniveau toe te passen (te lezen en te schrijven):
- Kenrich Cairo
- Max Lante
- Ruth Alexander
- Nyanga Weder
- Bridney Hiwat
- Mariska de Jong
Niveau 1 – Volledige beheersing van het Afákaschrift (Periode 2023–2024)
De onderstaande personen beschikken over de vaardigheid om het volledige Afákaschrift — bestaande uit meer dan 200 tekens, inclusief de definitief vastgestelde aanvullende tekens — toe te passen (te lezen en te schrijven). Daarmee beheersen zij het schrift in de vorm waarin het, voortbouwend op de oorspronkelijke creatie van da Afáka in het begin van de twintigste eeuw, via generaties van orale overdracht, rituele bevestiging en hedendaagse systematische documentatie is uitgegroeid tot de huidige, historisch verantwoorde corpusvorm.
Deze beheersing sluit aan bij het traject waarin Edebukuman en andere dragers van de traditie het schrift hebben geconserveerd, geordend en uitgebreid, en waarin de canonisering van het volledige tekensysteem sinds 2024 formeel is vastgelegd. Hun vaardigheid weerspiegelt daarmee niet alleen technische lees‑ en schrijfcompetentie, maar ook aansluiting bij de bredere historische continuïteit van het Afákaschrift als cultureel, ritueel en intellectueel erfgoed.
- Suzette Harderwijk
- Truus Koningsbloem
- Carla Diemont
- Ama Pakosie
- Rashidi Pakosie
- Antoine Soleil
Deze zes personen bevinden zich momenteel in de afrondende fase van niveau 2.
Toelichting op de Authenticiteit van Certificering
Alleen certificaten die zijn uitgegeven en ondertekend door de Edebukuman zijn rechtsgeldig binnen het Afáka‑onderwijssysteem. Het Marron Instituut Stichting Sabanapeti onderhoudt dit register om transparantie te waarborgen en om te voorkomen dat onbevoegde personen zich als Afáka‑expert of Afáka‑leraar presenteren.
Contact
Voor vragen over certificering, verificatie of het Afáka‑onderwijssysteem:
E‑mail: sabanapeti@gmail.com
Website: www.maroonhistory.com